Artikel in Accountancy Vanmorgen: Kijken naar de toekomst!

Govers Onderwijs Accountants heeft een bijdrage geleverd aan de maart-editie van het blad Accountancy Vanmorgen onder de noemer ‘Accountancy meets onderwijs’. Het artikel gaat over 'kijken naar de toekomst!', de veranderende rol van de accountant in de onderwijssector en op de ontwikkelingen die op de onderwijssector afkomen als het gaat om financieel beheer en In Control zijn.

Veel onderwijsinstellingen voeren al sinds jaar en dag een ordentelijk en sober financieel beheer. Dit betekent dat de sector relatief veel vermogen heeft (in liquiditeiten). Goed zicht op de financiële toekomst maakt het mogelijk om bewust en onderbouwd geld in te zetten voor goed en innovatief onderwijs.

Van onderwijsinstellingen en andere instellingen in de publieke sector wordt zichtbaar steeds meer verwacht als het aankomt op financieel beheer en het kijken naar de toekomst. In het najaar van 2013 heeft de Minister van Financiën al aangegeven waar het naartoe gaat en dit wordt nu, in 2016, concreet; meer kijken naar de toekomst! Dat stelt eisen aan de eigen organisatie, maar ook aan de accountant van de onderwijsinstelling.

Minsiter van Financiën: Goed financieel beheer in de onderwijssector noodzakelijk

De Minister van Financiën heeft in 2013 al een aantal kernelementen gedefinieerd die als leidraad kunnen dienen voor het financieel beheer en financieel toezicht. Deze elementen waren:

Een verplichte rapportage over het ‘in control’ zijn van het bestuur ten aanzien van het financieel beheer en de naleving van de geldende sectorcodes.
Een meer toekomstgerichte signalerende rol van de accountant. De accountant dient niet alleen een controleverklaring af te geven, maar dient ook een accountantsverslag te schrijven, met waarin een aantal vaste, toekomstgerichte, elementen opgenomen dienen te worden.  

In een recente brief van het Ministerie van OCW zien we dit nu verder concreet worden. Het Ministerie geeft aan dat de elementen uit 2013 zijn opgenomen in wat men nu het ‘Normenkader’ noemt. Dit normenkader bevat tal van aandachtspunten en voorwaarden voor goed financieel beheer.

In het normenkader is een meer toekomstgerichte signalerende rol voor de accountant in de onderwijssector weggelegd. Dat betekent dat de accountant, naast zijn reguliere verklaring bij de jaarverslaggeving, aanvullend iets gaat zeggen over ‘toekomstige zaken’.

De Minister geeft aan dat de accountant in deze aanvullende rapportage richting bestuurders en interne toezichthouders van een onderwijsinstelling (het ‘Accountantsverslag’) in zal gaan op onder andere:

  • Het ‘In Control Statement’ (ICS);
  • Kwaliteit van de ‘Governance’;
  • Betrouwbaarheid van aannames in een ‘meerjarenperspectief’.

In Control Statement (ICS) in het onderwijs

Een In Control Statement is een verklaring van de bestuurder dat de onderwijsinstelling ‘in control’ is. Sinds 2013 begeleidt Govers Onderwijs Accountants onderwijsinstellingen al in het traject om te komen tot een In Control Statement (ICS) en dit wordt zeer positief ervaren. Niet alleen bij de bestuurder, maar ook bij de interne toezichthouders; de Raad van Toezicht (RvT).

Zoals de minister van OCW bij de introductie van de zogenaamde ‘continuïteitsparagraaf’ al heeft aangegeven, zit de winst niet in die ‘continuïteitsparagraaf’ als publicatiestuk, maar in het structureel inbedden van dit hele proces binnen de organisatie. Ditzelfde geldt ook voor het In Control Statement; het proces om daar te komen is veel belangrijker voor bestuurders en interne en externe toezichthouders dan het statement zelf. Je laat immers op een transparante manier zien waar je mee bezig bent en waar je staat.

Benchmarks in de onderwijssector kritisch inzetten

In het normenkader van het Ministerie zijn ook benchmarks opgenomen. De Minister geeft aan dat het de verantwoordelijkheid van de sector is, om te zorgen dat er benchmarks worden uitgevoerd op basis van financiële kengetallen en prestaties die in overleg met het ministerie worden bepaald.

Govers Onderwijs Accountants voert al een aantal jaren benchmarks uit voor een groep onderwijsinstellingen. Daarbij bieden wij een diepgang die verder gaat dan algemene kengetallen die rechtstreeks uit de jaarrekeningen van de instellingen te halen zijn. Onze ervaringen daarmee zijn erg positief. Het doel van de benchmark is om van elkaar te leren hoe je bepaalde dingen beter kunt doen. Dit vereist wel dat je je als onderwijsinstelling kwetsbaar op moet durven stellen en dat er enige tijd gestoken moet worden in het verzamelen en aanleveren van de benodigde gegevens. Het resultaat daarvan is dat de benchmark echt nuttige informatie geeft. Benchmarks kunnen heel snel verkeerd worden geïnterpreteerd. Bijvoorbeeld wanneer niet duidelijk is of kengetallen wel echt vergelijkbaar zijn. Wij maken een belangrijk onderscheid daarin. Tussen streekscholen en stadsscholen bijvoorbeeld. Ook ligt het risico op de loer dat een benchmark verkeerd wordt gebruikt. Als ‘stok om mee te slaan’ bijvoorbeeld. Het doel van de benchmark (‘van elkaar leren’) is dan niet voor iedereen duidelijk.

Toezicht op onderwijsaccountants

De accountants die werkzaam zijn in de onderwijssector (‘onderwijsaccountants’) hebben, voor hun controle op de jaarverslaggeving van onderwijsinstellingen, te maken met aanvullende wet- en regelgeving ten opzichte van de controles in het reguliere bedrijfsleven.

Het werk van deze onderwijsaccountants wordt getoetst door de Inspectie van het Onderwijs (IvhO). Deze reviews worden jaarlijks uitgevoerd en gaan heel ver. En dat is goed natuurlijk, want het gaat om veel publiek geld. Binnen de BV Nederland wordt er in 2016 zo’n € 34 miljard aan onderwijs uitgegeven (ongeveer 13% van de totale uitgaven).

Onderwijsaccountant: Kijken naar de toekomst

Als onderwijsaccountant aandacht besteden aan die toekomstige zaken is niet alleen belangrijk omdat de regels dat in de toekomst vereisen, maar het zal instellingen ook echt verder helpen. Hoe beter je als onderwijsinstelling zicht hebt op de (financiële) toekomst, hoe beter je ook specifieke keuzes kunt maken. Een algemeen uitgangspunt in het normenkader is dat wat veel onderwijsinstellingen van oudsher al doen; een ordentelijk en sober financieel beheer voeren. Dit heeft ertoe geleid dat de sector relatief veel vermogen heeft (in liquiditeiten). Een beter zicht op de financiële toekomst maakt het ook beter mogelijk om bewust en onderbouwd geld in te zetten voor goed onderwijs en innovaties in het onderwijs.

Verschenen in de (papieren) maart-edite van Accountancy Vanmorgen onder de noemer ‘Accountancy meets onderwijs’.

Bart Vogels

Bart Vogels

Wilt u reageren of meer informatie?