Btw-aspecten samenwerking in het onderwijs

Samenwerking tussen onderwijsinstellingen komt in de praktijk veelvuldig (en in toenemende mate) voor. Onderwijsinstellingen werken veel met elkaar samen, waarbij het uitlenen van personeel, het voeren van een gezamenlijke administratie, het uitvoeren van managementdiensten en een onderlinge doorbelasting van subsidies en andere diverse kosten regelmatig voorkomen. Dergelijke activiteiten die over en weer plaatsvinden tussen een swv en de deelnemende scholen kunnen echter vergaande btw-gevolgen met zich meebrengen. Een belangrijk voorbeeld is de mogelijke extra btw-druk als gevolg van het verrichten van onderlinge prestaties tussen de samenwerkingspartijen. Wij lichten deze gevolgen van samenwerking graag nader aan u toe.

De organisatie van samenwerkingen

Er wordt samengewerkt ter verbetering, uitbreiding en vereenvoudiging van te verrichten diensten. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een gezamenlijke exploitatie van een crèche of peuterspeelzaal en activiteiten ten aanzien van voor- en naschoolse opvang. Een andere ontwikkeling binnen de onderwijssector ter bevordering van samenwerking heeft betrekking op het Passend Onderwijs (de Samenwerkingsverbanden, SWV). Daarnaast werken onderwijsinstellingen vaak samen voor administratieve diensten, zoals het voeren van een gezamenlijke administratie en de verbetering van de kwaliteit van andere dienstverlening, processen en formatie.

Met de vormgeving van desbetreffende activiteiten zijn onderwijsinstellingen beter voorbereid op landelijke ontwikkelingen in wet- en regelgeving binnen het onderwijs. Dergelijke samenwerkingen kunnen op verschillende manieren worden georganiseerd. Zo kunnen de werkzaamheden tussen onderwijsinstellingen door middel van een overeenkomst worden vastgelegd. Daarnaast is het mogelijk om de activiteiten binnen één van de scholengemeenschappen zelf te regelen. Echter, onderwijsinstellingen werken ook vaak samen door middel van het oprichten van een nieuwe entiteit. 

Mogelijke btw-gevolgen 

Indien onderwijsinstellingen kiezen om bovenstaande activiteiten af te zonderen dan wel uit te breiden in een samenwerking, komt in beginsel heffing van btw aan de orde bij onderlinge dienstverlening tussen de onderwijsinstellingen. Btw wordt geheven over prestaties door ondernemers. Het begrip ‘ondernemerschap’ bij onderwijsinstellingen speelt hierdoor een belangrijke rol. Allereerst moet worden beoordeeld of de aangesloten onderwijsinstellingen kwalificeren als ondernemer voor de btw. Indien alle partijen als zelfstandig btw-ondernemer worden gekwalificeerd, dan zijn de door de onderwijsinstellingen verrichte prestaties aan te merken als belastbare prestaties voor de btw. Het duiden van deze prestaties leidt ertoe dat de prestaties kwalificeren als btw-belast dan wel als btw-vrijgesteld. Wanneer een prestatie kwalificeert als een btw-belaste prestatie, dan kan de wederpartij de in rekening gebrachte btw slechts in aftrek brengen voor zover het zelf btw-belaste prestaties verricht. Dit is echter vaak niet het geval, waardoor geen (volledig) recht op btw-aftrek bestaat en de in rekening gebrachte btw dus kostprijsverhogend werkt.

In een dergelijke situatie is het zeer waarschijnlijk dat ook het de wederpartij (btw-belaste) prestaties verricht aan de aangesloten onderwijsinstellingen. Op de btw-belaste prestatie moet zodoende btw in rekening brengen, welke kostprijsverhogend kan werken voor de onderwijsinstelling. Het oprichten van een samenwerkingsverband en het onderling verrichten van prestaties brengt dus btw-risico’s en in beginsel nadelige gevolgen voor alle deelnemende partijen met zich mee. 

Recente ontwikkelingen in de jurisprudentie

Ten aanzien van de btw-gevolgen wijzen wij u graag op ontwikkelingen inzake de kwalificatie als zelfstandig btw-ondernemer. Recentelijk heeft Advocaat-generaal (A-G) Van Hilten beslist dat de samenwerking tussen twee ROC’s in het kader van het VAVO-onderwijs geen zelfstandige btw-ondernemer is. Hierdoor is de A-G van mening dat geen sprake kan zijn van btw-relevante prestaties  van de ROC’s, waardoor onderling geen btw in rekening hoeft te worden gebracht en zodoende geen sprake is van kostprijsverhogende btw. Bij het beoordelen of sprake is van een zelfstandige btw-ondernemer spelen enkele zaken een belangrijke rol, zoals het naar buiten optreden op een eigen naam en de mate van verantwoordelijkheid en/of aansprakelijkheid voor de kwaliteit van het verleende onderwijs. Wij merken hierbij op dat de Hoge Raad nog moet beslissen in deze zaak, zodat de onduidelijkheid en onzekerheid op dit gebied vooralsnog blijft voortduren. 

Oplossingen ter voorkoming van extra btw-druk

Bij instemming van de Hoge Raad zal geen sprake zijn van kostprijsverhogende btw. Binnen de systematiek van de omzetbelasting bestaan echter ook andere mogelijkheden om bovenstaande btw-risico’s te beperken en vermijden. Op deze manier kan worden voorkomen dat onderlinge prestaties tussen de onderwijsinstellingen resulteren in een kostprijsverhogende werking. Denk bijvoorbeeld aan het aangaan van een fiscale eenheid voor de btw, het aangaan van een overeenkomst ten aanzien van kosten voor gemene rekening dan wel een beroep doen op een btw-vrijstelling ten aanzien  van (nauw met) onderwijs samenhangende prestaties. Daarnaast geldt een specifieke onderwijsvrijstelling voor passend onderwijs. Ook ten aanzien van detachering van personeel, de grootste btw-drukkende post,  zijn diverse mogelijkheden aanwezig om de btw-druk te voorkomen.

Wat kan Govers Onderwijs Accountants voor u betekenen?

In de onderwijssector zijn veel vormen van samenwerking aanwezig. De fiscale gevolgen van deze onderlinge afspraken kunnen echter groot zijn. Met name het beschikbaar stellen van personeel kan tot extra btw-lasten leiden, die bij tijdig ingrijpen mogelijk kan worden voorkomen. Andere vormen van samenwerking leiden regelmatig tot onduidelijkheid over de mogelijke uitwerking van de btw-gevolgen. Govers denkt graag met uw instelling mee om de btw-gevolgen te duiden en nadelige btw effecten tot een minimum te verminderen.  Tenslotte zijn er niet alleen btw-gevolgen, maar bestaan ook op andere fiscale vlakken consequenties (vennootschapsbelasting, loonbelasting, etc.). Govers Onderwijs Accountants helpt u graag met het in kaart brengen van deze fiscale en juridische vraagstukken, waarbij wij meedenken in oplossingen en kansen voor uw situatie.

Thomas Neijzen

Thomas Neijzen

Wilt u reageren of meer informatie?