Wisseling van accountant in het onderwijs

Of het vraagstuk van ‘accountantswissel’ in het onderwijs nu verplicht wordt voorgeschreven of niet, dat zou niet uit moeten maken voor de interne toezichthouders. Wij geven hierbij een handreiking voor de jaarlijkse evaluatie van de accountantsfunctie.

Handreiking Aanbesteding functie externe accountant (Code Goed Onderwijsbestuur VO)

De Code Goed Onderwijsbestuur VO (4 juni 2015) geldt voor leden van de VO-Raad en bestaat uit 47 Richtlijnen. Binnen deze 47 richtlijnen zijn aparte richtlijnen opgenomen over de externe accountant.

Code Goed Onderwijsbestuur en accountantswissel

Ten aanzien van de accountantsfunctie zegt de Code Goed Onderwijsbestuur VO: Het interne toezicht is de opdrachtgever van de externe accountant. Het interne toezicht beoordeelt jaarlijks het functioneren van de externe accountant en besteedt de functie van externe accountant (minimaal) om de vijf jaar opnieuw aan.

Is de wisseling van accountant nu eigenlijk een verplichting?

Of het vraagstuk van ‘accountantswissel’ nu verplicht wordt voorgeschreven of niet, dat zou niet uit moeten maken voor de interne toezichthouders. Belangrijker zijn de onderdelen van die evaluatie; waar toets je op?

Waar toets je de accountant nu eigenlijk op?

Mogelijke onderdelen van deze (jaarlijkse) evaluatie worden in deze handreiking nader uiteengezet en concreet gemaakt. De volgende aspecten kan de toezichthouder in de jaarlijkse afweging (evaluatie) meenemen:

  • Kwaliteit van het werk (wat ten grondslag ligt aan de 'verklaringen')

  • Onafhankelijkheid van de accountant

  • Toegevoegde waarde

Beoordeling kwaliteit accountant in het onderwijs

De ‘verklaringen’ die door accountants in de onderwijssector worden afgegeven, zijn onderworpen aan toezicht door de Inspectie van het Onderwijs. Jaarlijkse worden bij de instellingsaccountants die werkzaam zijn binnen de onderwijssector toetsingen (reviews) uitgevoerd door de Inspectie van het Onderwijs. In de evaluatie van de interne toezichthouder van een schoolbestuur zouden de uitkomsten van deze reviews meegenomen kunnen worden. Dit is in ieder geval een objectieve en onafhankelijke beoordeling van het controlewerk van de accountants in de onderwijssector.

Onafhankelijkheid van de accountant 

Betrek in de beoordeling van de onafhankelijkheid van de externe accountant de wisselingen die er binnen het team zijn geweest en/of wisselingen die worden doorgevoerd. Het gaat daarbij om de centrale functies binnen het team, zoals de externe accountant en de opdrachtleider/controleleider. Periodieke wisseling van deze posities binnen het team geeft een sterk signaal ten aanzien van onafhankelijkheid van de accountant.

Toegevoegde waarde van de accountant in de onderwijssector

Levert de accountant voldoende toegevoegde waarde in de beoordeling van de interne toezichthouder en bestuurder. Aspecten die hierbij meegenomen kunnen worden zijn het accountantsverslag (management letter) en adviezen (fiscaal, juridisch, risicobeheersing, etc.). Een ander aspect is het communiceren van ontwikkelingen over wet- en regelgeving, zoals het controleprotocol, verslaggevingsvoorschriften, fiscale zaken, huisvesting, ICT, aanbestedingsregels, personele- en juridische aangelegenheden, etc.

Tip! 'In Control Statement' zijn wordt steeds belangrijker

Bij de beoordeling van de toegevoegde waarde kunnen ook specifieke aspecten een rol spelen, zoals de Minister van Financiën heeft aangegeven.

In Control Statement (ICS) in het onderwijs

In hoeverre is de accountant in staat om toegevoegde waarde te leveren op de volgende aspecten, die in de hele publieke sector steeds belangrijker worden:

  • Een verplichte rapportage over het ‘in control’ zijn van het bestuur ten aanzien van het financieel beheer en de naleving van de geldende sectorcodes;

  • Meer toekomstgerichte signalerende rol van de accountant. Er dient naast de verklaring van de accountant ook een accountantsverslag te zijn en hierin dienen onder andere de volgende elementen te worden opgenomen; ‘in control’ statement en daarmee de risicobeheersing van de instelling, de kwaliteit van de governance en de betrouwbaarheid van aannames.

Evaluatie

De evaluatie kan leiden tot wisseling van accountant en/of accountantskantoor, maar dit hoeft niet per definitie zo te zijn. Dit is afhankelijk van de beoordeling van de externe accountant op de bovengenoemde aspecten.

Als de (jaarlijkse) beoordeling van het functioneren van de externe accountant positief uitvalt, dan hoeft er niet van externe accountant gewisseld te worden. Ten aanzien van het aspect ‘onafhankelijkheid’ kan een wisseling van de externe accountant binnen hetzelfde accountantskantoor tot de mogelijkheden horen.

Als de (jaarlijkse) beoordeling negatief is dan zoekt de toezichthouder van de onderwijsinstelling naar een nieuwe accountant, waarschijnlijk ook een ander accountantskantoor.

Marc Heijligers

Marc Heijligers

Wilt u reageren of meer informatie?